Kasteelleven in de Oudorperpolder
Wie op twaalf september met of zonder hond zijn vaste rondje door de Oudorperpolder maakte zal toch even raar opgekeken hebben. Het voormalig kasteelterrein van de Nieuwburg stond vol met bijzondere tenten, alsof er een decor was gebouwd ten behoeve van opnames voor een ridderfilm. Dat bleek echter niet het geval te zijn; ter gelegenheid van Open Monumentendag werd op het terrein van de voorburcht het voormalige kasteelleven tot leven gebracht.
Middeleeuws kampement
Op het terrein kon je bakkers, tingieters, leerwerkers en zelfs zwaardvechters tegen het lijf lopen. Zo moet het er in de vroege middeleeuwen ook aan toe zijn gegaan stel ik mij voor. Hier werden de dieren gestald, spullen opgeslagen maar er werd vast ook brood gebakken en bier gebrouwen (tenslotte nuttigde men dat toen zoals wij tegenwoordig het kraanwater).
Het geheel vormde een middeleeuws kampement waar allerlei middeleeuwse ambachten tot leven werden gebracht. Er liep zelfs een troubadour rond die het presteerde om op vier fluiten tegelijk te spelen; twee in zijn neus en twee in de mond. Heel speciaal was de workshop zwaardvechten waar kinderen leerden het zwaard te hanteren om vervolgens met elkaar en tegen het leger van Grote Pier te kunnen duelleren. Het was alsof de strijd om de Nieuwburg zich opnieuw afspeelde met jammergenoeg dezelfde dramatische afloop…
Als het de bedoeling van de organisatoren was om de sfeer uit die dagen op te roepen dan is dat zeker gelukt.
Voor kinderen
Stadsarcheoloog Nancy de Jong was ook aanwezig en stond achter een maquette van het kasteel en de voorburcht. Zij had zelfs wat archeologische vondsten meegenomen. Interessant voor volwassenen maar niet alleen zij kwamen deze dag aan hun trekken. Eigenlijk mag je stellen dat vooral kinderen hun hart konden ophalen. Wat is er leuker dan onder begeleiding van een kok zelf een gerecht te mogen maken of samen met een instructeur te gaan boogschieten. Ze konden zelfs meehelpen om een figuurtje van tin te gieten of er een uit leer te laten slaan. Afijn, te leuk om te beschrijven en teveel om op te noemen.
Kasteel Nieuwburg
Het kasteel Nieuwburg is in 1517 verwoest door het leger van de Fries Grote Pier die daarmee zijn woede op de Hollanders koelde. Voor velen is het terrein van het voormalige kasteel en de voorburcht te herkennen aan de contouren die nog steeds te zien zijn. Meer dan dat kon ik mij er tot vandaag nooit bij voorstellen.
Vooral de voorburcht wordt tijdens dit evenement tot leven gebracht; het was destijds geen leeg ommuurd terrein maar een plek waar de dagelijkse gang der dingen plaatsvond.
Ik liet mij vertellen dat er zelfs een mosterdmolen, een rosmolen, stallen, een bakhuis, een brouwhuis, een turfhuis, een duiventoren en een gevangenis moet hebben gestaan. Als ik om mij heen kijk is dat bijna niet te geloven; je vraagt je af hoe dat allemaal een plek kon krijgen op het toch niet al te grote terrein.
De Middelburg
De Nieuwburg is niet het enige kasteel met een voorburcht. Dit was ook het geval bij kasteel de Middelburg die tegenover de basisschool de Regenboog aan de andere kant van de Munnikenweg moet hebben gestaan. Bekend is dat er bij kastelen als de Nieuwburg en de Middelburg veel gebouwen stonden aangezien het bestuurscentra waren en er veel economische activiteiten plaatsvonden; net als wij hadden de bewoners immers voedsel en brandstof nodig.
Compagnie van Brederode en het Vrije Alcmaresche Krijgskunstgilde
Misschien vroegen meer mensen zich af of medewerkers van het stadsarchief zich hadden laten strikken om als acteur het festijn vorm te geven. Ik kon mij dat wel voorstellen omdat het mij een grappige onderbreking leek van de dagelijkse routine.
Maar niets is minder waar. Voor de gelegenheid is de Compagnie van Brederode verzocht het geheel vorm te geven. De compagnie bestaat uit mensen met een passie voor de middeleeuwen die zich laten zien op middeleeuwse festivals. Zij gaan niets liever dan terug in de tijd en zien er piekfijn en authentiek uit.
Bij het zwaardvechten staat mij nog een verassing te wachten. De workshops worden namelijk geleid door leden van een vereniging uit Alkmaar waarvan ik het bestaan niet kende; het Vrije Alcmaresche Krijgskunstgilde. Zij trainen wekelijks In een gymzaal aan de Tochtwaard waar de deelnemers zich bekwamen in vikingvechten en historische Europese krijgskunst.
Wat een dag
Het weer zat mee op deze gedenkwaardige monumentendag. Gedenkwaardig zijn alle monumenten en daarom maken ook zoveel mensen gebruik van de mogelijkheid om op deze dag meer kennis te vergaren over de historische gebouwen die ons, ook in Alkmaar, omgeven. Ik noem het echter een gedenkwaardige dag omdat dit evenement er wat mij betreft met kop en schouders bovenuit steeg. Ondanks de afwezigheid van het monument zelf is het de organisatoren namelijk gelukt om een indruk te geven van het leven rondom het kasteel en de bezoekers mee te nemen naar de tijd van toen en de bedrijvigheid die daarbij hoort. Petje af en chapeau!
Hoewel het evenement druk bezocht is, zijn er natuurlijk ook mensen die het aan zich voorbij moesten of hebben laten gaan. Ik kan het niet anders zeggen: Die hebben wat gemist…
Tekst: Marcel van Deursen Foto’s: Nick Groesbeek