Bronsgieterij
Tekst: Herman Smorenberg, Foto's: Nick Groesbeek
Bronsgieterij
Tekst: Herman Smorenberg, Foto's: Nick Groesbeek
Bronsgieterij de Hooischuur bestaat 25 jaar
De stichting althans, want de Hooischuur bestaat al sinds 1985. In die tijd was het een leer-ervaringslocatie van de Stichting Impuls, met als doel voornamelijk jonge werklozen iets te leren.
Hoog vuur
Ik heb een onderhoud met Harry Konings en Ton van Veen en onder het genot van een kopje koffie komen de verhalen los. Ik zou mij dood moeten schamen want ik wist van het bestaan van de bronsgieterij niet af, terwijl ik toch al zo’n tweeënveertig jaar in Oudorp woon (…). Maar gelukkig gaan we dat met dit bezoek ruimschoots goedmaken. Als ik binnenkom staat het vuur al hoog en dat is niet voor het theewater.
Ik ben blij dat ik hier de energierekening niet hoef te betalen.
Hete massa
Brons wordt gegoten bij een temperatuur van twaalfhonderdtachtig graden dus het is er redelijk warm. In de smeltoven, die zich in de vloer bevindt, wordt in een smeltkroes het brons omgesmolten tot de vloeibare hete massa waarmee beelden worden gegoten. De broodjes brons van zo’n vijftien kilo worden gehalveerd voordat zij worden gesmolten. Eerder afgeslepen restmateriaal wordt ook gebruikt zodat er niets wordt verspild.
Wasmodel
Van het origineel beeldontwerp wordt een wassen kopie gemaakt. Dit wasmodel wordt in-gemonteerd; er wordt een gietbeker om gemonteerd met allerlei giet-en ontluchtingskanalen. Een luchtbel zou namelijk ervoor kunnen zorgen dat het brons niet op die plek komt.
Vóór het gietproces wordt het in-gemonteerde model voorzien van een bekistingsmal. Deze mal wordt gebruikt om een zogenaamd giet-ei van te maken. Dit giet-ei is van gips vermengd met gravel, zodat hij niet kan barsten in de oven.
Het is een vrij precies werkje. De giet-eieren gaan dan naar een uitstookoven waar de was eruit wordt gesmolten op een temperatuur van zevenhonderd graden. Het giet-ei krijgt hierdoor ook meer sterkte en moet vooral ook een hoge temperatuur hebben voordat het brons erin wordt gegoten. Dit omdat anders het temperatuurverschil te groot is en het giet-ei kan scheuren.
De zandbak
Daarna gaan de mallen ( de vierkante giet-eieren) in de zandbak. Het gesmolten brons wordt vanuit de smeltkroes met daarin zeventig kilo vloeibaar brons, met behulp van een handtakel en een speciale houder in de mallen gegoten. Normaliter wordt dit met vier mensen gedaan, die goed op elkaar zijn ingespeeld. ‘De Gieter’ neemt hierin altijd de leiding. Al met al een aardig klusje dat wel het nodige vakmanschap vraagt.
Afwerken
Hierna komt uiteraard ook nog de afwerking van het beeld. Alle overtollige aanhangsels moeten worden verwijderd. Daarna wordt het beeld afgewerkt op de ciseleer afdeling en vervolgens gepatineerd, wat ervoor zorgt dat het beeld een mooie kleur en uitstraling krijgt. Op verzoek wordt het beeld ook afgeleverd op een sokkel.
Vrijwilligers
Bij de Hooischuur werken zo’n vijfentwintig vrijwilligers, verdeeld over de dinsdag, woensdag en donderdag. Bijna alle vrijwilligers hebben hun kennis vergaart door te kijken en te luisteren. Een aantal vrijwilligers heeft een technische achtergrond, weer anderen zijn zelf ook creatief en maken beelden. Denkt u eraan om ook vrijwilliger te worden? Dan is een bezoek aan De Hooischuur zeker aan te raden. Er zijn altijd doorgewinterde vrijwilligers die u graag hun kennis willen bijbrengen.
In de Hooischuur kunnen ze ontwerpen van kunstenaars en van particulieren in brons gieten. Kunstenaars uit heel Nederland hebben ondertussen de weg naar De Hooischuur gevonden.
Wilt u graag eens een gieting meemaken? Kijk dan eerst op hun website voor de data waarop deze plaatsvinden. Voor het overige kunt u op dinsdag, woensdag en donderdag tussen 09.00 en 16.00 uur gewoon binnen lopen.