De legende van Oudorp
Tekst: Chris den Deugd | Foto’s: jjfoto.nl / Jan Jong John van den Oord (rechts) en Wilbert Groot (links)
John van den Oord
John van den Oord (1957) heeft zich tijdens zijn werkende leven vooral ingezet om mensen met een beperking een volwaardige plaats in de samenleving te geven. Dat hij na zijn pensionering hier onvermoeid mee door is gegaan blijkt bijvoorbeeld uit het project ‘De Derde Helft’, waarbij het clubhuis van voetbalvereniging Kolping Boys als vaste ontmoetingsplek fungeert. Hier kunnen ouderen uit Oudorp en regio Alkmaar elkaar wekelijks ontmoeten om een kopje koffie of thee te drinken, een praatje te maken en samen sociale, maar vooral ook sportieve activiteiten te ondernemen: van biljarten tot ‘walking football’.
Nu John een boek heeft geschreven over de pest in de 18e eeuw, verbaast het me niet dat de hoofdrol weggelegd is voor iemand die zich inzet voor de burgers van Oudorp en Alkmaar. De pest of ‘de Zwarte Dood’ zou een derde van alle Europeanen vellen waaronder 14.000 Amsterdammers en 900 Alkmaarders. Simpel gesteld: in een maand tijd vielen meer dan 100 doden. Het verhaal speelt in het jaar 1727.
Pastoor Brikkenaer
Het was redelijk begrijpelijk dat Pastoor Brikkenaer van Oudorp vreesde voor het lot van zijn kerkgemeenschap, vooral toen hij zelf ziek werd en zweefde tussen geloof en wanhoop. Maar Brikkenaer herstelde van de pest - op zich al een unicum. Sterker nog: in zijn dagboek noteert hij verbaast dat niet één van zijn 500 gelovigen besmet was geraakt.
Zijn parochianen waren daarentegen allesbehalve verbaasd: zodra pastoor Brikkenaer besmet was geraakt hadden zij Maria aangeroepen en het ‘Ave Maris Stella’ voor haar gezongen
Ave Maris Stella
Deze gregoriaanse hymne beschrijft Maria als een boodschapper tussen de mens en God: Zij alleen kan de smeekbeden van de mens doorgeven aan God. Pastoor Brikkenaer had zijn parochianen toch zelf geleerd om Maria, de heilige moeder te aanbidden en hun toevlucht bij haar te zoeken? Zij twijfelden er niet aan dat Maria zich over hen ontfermd had en niet alleen hun pastoor had gered, maar ook hoogst persoonlijk de pest had afgewend.
Een beeldje gesneden uit lindehout
Als dank voor haar bescherming liet de gemeenschap een beeldje maken, gesneden uit lindehout. Doordat deze houtsoort bijna geen nerven of tekening heeft is het heel geschikt om mensen uit te beelden. Het is een eenvoudig beeldje van Maria met Christus, zonder opsmuk of versiering.
Wie wel eens in de Sint Pieter in Rome is geweest heeft hoogstwaarschijnlijk Michelangelo’s Maria daar gezien, de beroemde Pietà. Deze Maria is zittend afgebeeld en in haar armen, gedrapeerd over haar schoot, ligt het dode lichaam van Christus. Apart genoeg is haar gezicht niet zozeer dat van een moeder maar vooral dat van een jong meisje. En terwijl haar gezicht zeker ook verdriet uitdrukt, is het toch vooral erg mooi - ze is overduidelijk op een ideaalbeeld gebaseerd.
Foto links: John van den Oord en Wilbert Groot
Onder haar rechtervoet vertrapt ze de slang
Hoe anders en hoeveel aardser is de Maria van de Sint Laurentius kerk. Ze is geen bijzondere schoonheid, maar haar gezicht heeft wel iets krachtigs. Ze kijkt zelfverzekerd en met een glimlach de wereld in: je zou deze vrouw op de markt in Oudorp kunnen tegenkomen. Het is heel goed mogelijk dat voor deze Maria een echte vrouw model heeft gestaan. Maria draagt Christus op haar arm en heeft een scepter in haar hand ten teken van haar goddelijke macht. Onder haar rechtervoet vertrapt ze de slang die Adam en Eva verleidde in het paradijs. Dit is niet zomaar een standaard afbeelding van Maria: dit is de moeder van God die Oudorp redde van de pest.
Boekje te koop bij Bruna aan het Oudorperplein
De uitgifte van het boekje ‘De Legende van Oudorp’ dat John van den Oord schreef is mogelijk gemaakt door Ron Huisman Graphics en Bruna aan het Oudorperplein en is enkel daar te koop. De opbrengst van het boekje komt ten goede aan de restauratie van het beeldje. De kosten hiervan worden voornamelijk gedragen door Charlene de Carvalho-Heineken, beschermvrouwe van de heerlijkheid Oudorp; de gemeente Alkmaar; de Hofstee stichting en enkele andere sponsoren.
We zullen nog eventjes geduld moeten hebben voor we het beeldje weer kunnen bewonderen.
Als de restauratie voltooid is zal Maria terugkeren naar haar eigen prominente plek in de Sint Laurentiuskerk waar ze ongetwijfeld verder zal waken over Oudorp.