Kiem Kunst en Heliomare College Alkmaar presenteren ‘de Cultuurbrouwerij’!
Tekst en foto's: Catharina Mandjes | Foto’s: Anke Purmer

Anke Purmer
In een klein maar gezellig kantoor in de oude telefooncentrale in Overdie ontmoet ik Anke Purmer. Met een grote kop thee gaan we aan tafel zitten waar Anke uitgebreid vertelt over Kiem Kunst en de ‘Cultuurbrouwerij’; het samenwerkingsproject met de leerlingen van Heliomare College Alkmaar (HCA) voor voortgezet speciaal onderwijs in Oudorp.
Start
‘Op de website van Kiem is te zien dat Anke een zakelijke partner heeft dus ik start met de vraag of Anke iets meer kan vertellen over hun initiatief.
‘Cara Stolp is afgestudeerd als regisseur en dramadocent aan de Hogeschool voor de Kunsten in Kampen. Ik heb de studie Culturele en Maatschappelijke Vorming in Utrecht afgerond; een opleiding om beleid te ontwikkelen en projecten te organiseren in de culturele sector. We hebben allebei nog veel meer gedaan maar dat kunnen de mensen op de website lezen. We hebben elkaar ontmoet bij theatergroep Eenhoorn in Hoorn waar Cara artistiek- en ik zakelijk leider was. We merkten dat theater maken voor mensen met een beperking goed voor de doelgroep en óók voor het publiek was. We hebben toen besloten samen verder te gaan om meer projecten op te zetten. We hebben een aantal boeken uitgebracht en zijn trainingen gaan geven met als doel het zo breed mogelijk aan te pakken en uit te zetten. Zo ontstond Kiem Kunst.’
Kiem Kunst
‘Kiem staat voor ontkiemen en tot bloei te komen. Dat betekent dat we ervan uitgaan dat de mens in de kern een uniek persoon en de moeite waard is. Die unieke kern bestaat uit ideeën; beelden; gevoelens; ervaringen; gedragingen en verhalen.
Kunst staat voor zien en gezien worden. Wij geloven dat door het actief beleven van kunst mensen meer plezier hebben en een rijker, vollediger en kleurrijker beeld van zichzelf en de wereld krijgen. Daar willen wij graag een podium voor bieden. Volgend jaar bestaan we tien jaar. Echt een mijlpaal.’
Heliomare College Alkmaar
‘Voor corona hadden we al contact met het HCA over theaterlessen voor de talentmiddag. Tijdens corona verzorgden we online programma’s voor alle klassen en na corona hebben we dat actief opgepakt. Het was zo’n succes dat we daarna onderzochten om de activiteiten uit te bouwen naar andere disciplines. Zo is het project Cultuurbrouwerij ontstaan.’
Cultuurbrouwerij
‘De Cultuurbrouwerij is een kunstproject voor leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs van het HCA op de locatie Oudorp. Jongeren van twaalf tot vijftien jaar ontdekken in dit project niet alleen verschillende kunstvormen maar ook zichzelf en de wereld om hen heen. Uitgangspunt is dat kunst geen extraatje is maar een manier om te groeien. Kunst biedt een ingang naar zelfvertrouwen, verbinding en het gevoel dat je ertoe doet.
Via kunst kunnen leerlingen vaardigheden ontwikkelen op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en burgerschap. Hoe leer je samenleven, keuzes maken en je plek vinden in de maatschappij. De Cultuurbrouwerij laat zien hoe je kunst een structureel onderdeel kan laten zijn binnen het onderwijs.’

Hoe werkt de Cultuurbrouwerij
‘Het project loopt over twee schooljaren (2025-2027). In die tijd volgen de leerlingen in totaal acht kunstblokken waarin:
- één kunstdiscipline centraal staat,
- er gewerkt wordt rondom een maatschappelijk thema,
- leerlingen eigen werk maken,
- afgesloten wordt met een presentatie (bijvoorbeeld een optreden of expositie).’
Kunstdisciplines
‘De kunstdisciplines waarmee gewerkt wordt zijn theater, beeldende kunst/recycle kunst, dans, film, muziek, woordkunst/gesproken woord, textiel en 3D.
Aan elke discipline is een maatschappelijk thema verbonden zoals solidariteit, duurzaamheid, vrijheid, mediawijsheid, invloed, mensenrechten, identiteit en diversiteit.
De leerlingen ontwikkelen hierdoor meer zelfvertrouwen, sociale vaardigheden, expressie en inzicht in de samenleving.’
Lessen
‘De lessen worden gegeven door professionele kunstvakdocenten, samen met de schooldocenten. Soms is het best zoeken naar mensen die hun vak verstaan én die het ook over kunnen brengen op deze doelgroep. Ons streven is een poule van docenten die we vaker in kunnen zetten in het speciaal onderwijs.
De lessen sluiten aan bij de leefwereld van de leerlingen. Er is veel aandacht voor kleine stappen en duidelijke uitleg, visuele ondersteuning, herhaling, eigen inbreng en persoonlijke verhalen. Het gaat niet om goed of fout maar om onderzoeken, creëren en reflecteren.’
Verbinding met de buitenwereld
‘De leerlingen bezoeken ook culturele en maatschappelijke organisaties waar ze makers ontmoeten en hun werk presenteren aan anderen. Hierdoor groeit hun wereld en ervaren ze dat hun stem er ook toe doet buiten school.’

Drijfkracht
‘Wat Cara en mij drijft is dat we de wereld een beetje mooier willen maken door meer inclusiviteit, mooie verhalen en vooral door blikverruimend te werken. De Cultuurbrouwerij draagt bij aan inclusie, gelijke kansen en een samenleving waarin ieders stem telt. Dit is iets wat voor deze leerlingen niet altijd vanzelf gaat. We hopen op de lange termijn een lespakket te ontwikkelen, docenten te trainen die deze manier van werken voortzetten en een netwerk op te zetten van kunstvakdocenten in het speciaal onderwijs.
We zijn heel blij met de samenwerking met De Oever. In april wordt hier weer een expositie geopend van en door de leerlingen van Heliomare.’
Het is een lang en interessant gesprek geworden, met veel liefde voor de doelgroep. De Cultuurbrouwerij is zonder meer een prachtig project. Ik ga dan ook zeker een keer bij de leerlingen op school kijken om ze aan het werk te zien en met wat docenten te praten. Daar wordt uiteraard verslag van gemaakt en dat ziet u dan zeker weer verschijnen in Oudorpertijden.
Hartelijk nemen Anke en ik afscheid en ik wens haar nog heel veel succes.
Op 1 april wordt in wijkcentrum De Oever de expositie opgebouwd met werk van de zes onderbouwklassen. De werken zijn gemaakt tijdens de beeldende kunstlessen (recyclekunst) van kunstdocent Julia van Zelst. Het bijbehorende burgerschapsthema was duurzaamheid: leerlingen gaven oud ‘afval’ een nieuw leven in hun eigen kunstwerken. Op de foto’s zijn alvast enkele voorbeelden te zien. De expositie wordt op woensdagmiddag 15 april feestelijk geopend voor leerlingen, docenten, ouders en verzorgers. Een moment waarop de leerlingen met trots laten zien wat zij hebben gemaakt. Daarna is de expositie te bezichtigen tot en met eind augustus.